15 juli 2014 Nick Smeenk

Virtuele orkestratie in muziek voor media

Virtuele orkestratie in muziek voor media

In deze blog richt ik mij op een belangrijk element in het compositie/productie-proces namelijk de virtuele orkestratie. Kort gezegd is virtuele orkestratie het nabootsen van een echt orkest d.m.v. de computer. Hieronder een compositie van mij dat geheel met virtuele orkestratie gemaakt is.

Orkestratie

Orkestratie kun je zien als het ‘inkleuren’ van de compositie. De compositie is als het ware de lijntjes van een kleurplaat. Het is te zien waar het over gaat, maar de exacte invulling – de kleuren – zijn nog niet bepaald. Binnen de kleurplaat zijn veel mogelijkheden aan “kleurcombinaties’ beschikbaar: de instrumenten van een orkest met hun eigen geluid. Dit wordt timbre of – nog mooier – klankkleur genoemd.

Een cello klinkt anders dan een fluit en een trompet anders dan een klokkenspel. Combinaties (of het mengen) van één of meerdere instrumenten geeft meer andere klankkleuren. Om te orkestreren is kennis van de werking en klank van alle instrumenten van het orkest nodig. 

Virtuele orkestratie

Voordat de moderne middelen zoals computers en software beschikbaar waren schreven componisten, arrangeurs en orkestratoren alles op papier. Daar was een enorm voorstellingsvermogen voor nodig, omdat er in de beginfase alleen van een piano gebruik gemaakt kon worden. Dat vergde veel ervaring en oefening. 

Met de komst van de computers, samplers en muzieksoftware is dat voorstellings-vermogen minder nodig, omdat de klank van elk instrument nagebootst kan worden. 

Dit kan door gebruik te maken van zogenaamde ‘sample libraries’. Een sample library bestaat uit honderdduizenden tot soms wel miljoenen kleine audiobestanden (samples) die elk een opgenomen noot met een bepaald volume en een speelwijze bevatten. In het geval van bijvoorbeeld een viool is elke noot die op een viool gespeeld kan worden opgenomen, met verschillen in volume (van hard naar zacht) en de manier van spelen (kort, lang gestreken,  getokkeld, etc.). Tegenwoordig worden zelfs alle mogelijke afstanden tussen 2 noten ook opgenomen, om nog meer realisme te bereiken. 

Op deze manier is elk (orkest)instrument gesampled en er komen steeds nieuwe gesamplede instrumenten bij. 

Sample libraryAl deze audiobestanden zitten in computersoftware die het mogelijk maakt deze ‘virtuele instrumenten‘ met behulp van toetsen – van bijv. een keyboard – te bespelen. Het volume, de expressie en andere parameters kunnen beïnvloed worden, waardoor een realistische representatie van het instrument ontstaat. 

Met virtuele orkestratie kan ik als componist een heel orkest nabootsen. Vrijwel alle muziekstijlen (o.a. pop, jazz) zijn op deze manier te maken. Het voordeel is dat producties goedkoper gemaakt kunnen worden dan als er bijvoorbeeld een heel orkest opgenomen zou worden. Daarnaast kan er tot op het laatste moment nog gewisseld worden tussen instrumenten en staat er niets vast. Het geeft een geloofwaardig en realistisch resultaat.

Erg handig voor muziek voor mediaproducties!

Een nadeel is dat een virtueel orkest – hoe geloofwaardig ook – nooit zo klinkt als een echt orkest, mede door de imperfecties/menselijkheden van de spelers in een orkest. Het komt er wel steeds dichter bij in de buurt.

Een ander nadeel is dat er een hele krachtige computer nodig is om een heel orkest te laten klinken. Elke seconde worden er tientallen tot honderdenden audiobestandjes afgespeeld. Momenteel heb ik een computer met 32Gb RAM geheugen en 1TB solid state drive en ik begin aan de limiet van mijn computer te komen. 

Het liefst werk ik – voor bijvoorbeeld muziek voor theater – zelf met zo veel mogelijk echte instrumentalisten, omdat die net wat extra’s kunnen brengen. Een combinatie tussen echte instrumentalisten en virtuele orkestratie is ook goed mogelijk.

Een recenter voorbeeld. Deze bruiloft-compositie is volledig virtuele orkestratie. Speciaal geschreven voor de huwelijksceremonie van Koen & Lydia:

Heb je vragen of wil je weten wat ik voor je kan doen? Neem dan contact met me op!

Neem contact op met Nick Smeenk

Wil je weten wat ik voor je kan betekenen? Neem dan vrijblijvend contact op!