26 augustus 2014 Nick Smeenk

Filmmuziek – De spotting sessie: Betere communicatie tussen regisseur en componist

Sommigen zullen zich direct bij de titel afvragen: Wat is een spotting sessie? Bij een ‘spotting sessie’ zitten de regisseur en componist samen naar de film te kijken en praten ze over de film in de trant van emoties, de richting van de filmmuziek en bepalen ze waar er muziek in de film moet komen. Het algemene doel van een spotting sessie is door overleg en discussie de componist zoveel mogelijk informatie te geven, zodat hij met het componeren kan beginnen.

Jullie doel van de spotting sessie.

Voor het ‘spotten’ van de film is het handig om als filmmaker en als filmcomponist te bepalen wat de rol van de muziek wordt in de film. 

Dit kan een aparte meeting zijn. Waarbij er in het begin vooral over emotie, ontwikkeling van personages en diepere verhaallijnen wordt gesproken. Na deze fase, voor de daadwerkelijke spotting sessie, komt de componist met z’n eerste ideeën en schetsen. Dit helpt goed om de communicatie tussen regisseur en componist te versterken. Soms wordt in deze fase de muziekstijl al bepaald.   

Als de rol en stijl van de filmmuziek bepaald is vindt de daadwerkelijke spotting sessie plaats. 

Hieronder een aantal vragen die in de spotting sessie gesteld worden:

Wat is het doel van de muziek?

Bij het spotten is het belangrijk dat je het genre in overweging neemt, maar ook de plot, chronologie en het ritme van de edit van de film. Het genre en de algehele sfeer van de muziek moeten in relatie staan met de film en het verhaal. Ook de functie (vertellend, alwetend, contrasterend) van de muziek wordt hier besproken.

Hoeveel muziek is er?

In de beginjaren van filmcompositie moesten filmcomponisten zo ongeveer in elke scène muziek schrijven. Tegenwoordig hebben films ook te maken met geluid/dialoog en is een goede synergie tussen die elementen erg belangrijk. De hoeveelheid muziek in een film kan ook bepaald worden door het genre. Stilte is een van de belangrijkste elementen in muziek en wordt vaak onderschat. Sommige films (The Birds) hebben helemaal geen of heel weinig (No Country for Old Men) muziek.

Waar komt de muziek vandaan?

Bij muziek voor film kan er gekozen worden tussen diëgetisch en non-diëgetische muziek.

Diëgetische muziek is muziek dat uit een bron in de film komt. Bijvoorbeeld muziek uit een radio of televisie, een strijkkwartet dat op de Titanic speelt of een heel orkest in een concertzaal. Dit is een mooie manier om verwevenheid te krijgen tussen muziek en het visuele. Daarnaast geeft het een interessant effect als er wordt geschakeld van diëgetische naar non-diëgetische muziek. Waarbij de muziek “buiten of boven” het beeld komt te staan. Non-diëgetische muziek komt het meeste voor in films. 

Een voorbeeld van diëgetische muziek:

Welke scènes hebben muziek?

Misschien wel belangrijker: Welke scènes hebben géén muziek nodig? 

Belangrijker dan de exacte noten in de muziek is wáár de muziek start en eindigt. Een (fractie van een) seconde verschil kan al een enorme impact in emotie geven. Hoewel het vinden van het geschikte begin en einde van een muzikale cue erg subjectief is, zijn er wat richtlijnen die componisten en regisseurs hierbij kunnen helpen. 

Het begin en einde van een cue (= muziekstuk in een film) loopt vaak synchroon met het begin en einde van een scène. Om de overgang tussen 2 scènes geleidelijker te maken, begint de muziek (ook audio en dialoog) soms voor het ‘edit point’. Dit bereid het publiek voor op de volgende scène. In veel gevallen stopt de muziek ook na het ‘edit point’ om 2 scènes meer aan elkaar te lijmen.

Net zo vaak kan een cue beginnen op een ‘emotional beat’ of ‘hitpoint’. Een ‘emotional beat’ kan zowel romantisch als dramatisch zijn en is het moment dat er een emotie wordt ingezet. Bijvoorbeeld 2 personen die elkaar diep in de ogen kijken voordat ze kussen. Waarbij het belangrijk is dat het begin en het einde van een cue ondersteunend zijn aan het verhaal dat verteld wordt. 

Voorbeeld van een emotional beat:

Zijn er momenten dat de muziek moet accentueren?

In bijna elke productie zijn er bepaalde momenten die, al dan niet subtiel, vragen om muzikale accenten. Dit komt in elke type film voor, maar vooral in horrorfilms wordt hier dankbaar gebruik van gemaakt.

Een scène uit Insidious:

Spotting sessie op afstand

Met de techniek van tegenwoordig kunnen spotting sessies ook op afstand gebeuren. De kans op miscommunicatie is wel wat groter, dus het is belangrijk om extra goed te communiceren. Mijn voorkeur heeft face-to-face spotting, omdat je vaak dan beter kunt communiceren en sneller tot de kern komt. Met communcatie via Skype heb ik echter ook prima resultaten behaald.

Tenslotte enkele Do’s en Don’ts voor componisten en regisseurs:

DO

  • Kijk de film vooraf aan de spotting sessie
  • Bedenk de rol die de muziek moet spelen, alsof het een personage/karakter in de film is.
  • Neem de gehele verhaallijn mee, niet alleen losse scènes.
  • Overleg de algemene stijl en de instrumentatie, maar alleen heel globaal. 
  • Maak duidelijke notities voor elke cue: timing, sfeer en stijl. 
  • Componisten: Probeer de visie van de regisseur te begrijpen en reageer daarop. Als de visie van de regisseur duidelijk is, vertel hem helder wat jouw doelen voor de muziek zijn en wat je muzikaal kunt bijdragen. Als het niet duidelijk is, vraag door en luister goed.
  • Regisseurs:  Wees specifiek over timing, emotionele of stijl ideeën. Begrijp dat componisten jouw visie van de film kunnen uitbreiden, maar dat ze wel sturing nodig hebben op het gebied van jouw visie over de film. Geef daarnaast de componist voldoende vrijheid om zijn interpretatie te geven. Dat leidt vaak tot een beter eindproduct.

DON’T

  • Verlies je niet in minimale en specifieke muzikale details..
  • Neem voldoende tijd voor de spotting sessie. Beter te veel tijd dan te weinig. 
  • Componisten: Verwacht niet dat een regisseur specifieke muzikale vaktermen beheerst Als hij met vaktermen komt, luister goed of hij dat ook echt bedoelt. Communiceer in termen van emotie én ‘kill your darlings’!

Neem contact op met Nick Smeenk

Wil je weten wat ik voor je kan betekenen? Neem dan vrijblijvend contact op!